Czy trzeba usuwać ósemki jeśli nie bolą? To pytanie pada często, bo ząb mądrości potrafi długo nie dawać żadnych sygnałów, a mimo to wpływać na pozostałe zęby i komfort w jamie ustnej. U jednych ósemka wyrzyna się prawidłowo i zostaje w łuku, u innych rośnie w trudnym miejscu kości lub żuchwy i bywa źródłem kłopotów. Najrozsądniej jest nie zgadywać. Decyzję podejmuje lekarz po badaniu i zdjęciu RTG, nie tylko po bólu. Czasem wystarczy obserwacja, a czasem potrzebna jest ekstrakcja, by chronić zgryz.
Czym są zęby ósemki?
Ósemki to zęby, czyli trzecie zęby trzonowe zwane zębami mądrości. Taki ząb pojawia się jako ostatni, zwykle między 17 a 25 rokiem. Wtedy gdy uzębienie i zgryz są już ukształtowane. Wraz z ewolucją szczęka bywa mniejsza, więc dla tego zęba często brakuje miejsca w łuku zębowym. To wpływa na ułożenie ósemek w kości. Czasem ósemki wyrzynają się w pełni, a czasem ósemka ma problem z całkowitym wydostaniem się i pozostaje częściowo lub całkowicie przykryta. Z tego powodu ząb mądrości bywa trudniejszy w obserwacji niż pozostałe zęby trzonowe. Warto pamiętać, że każdy ząb mądrości może rozwijać się inaczej u różnych osób.
Czy ósemki trzeba usuwać, jeśli nie bolą?
To, czy ząb mądrości trzeba usunąć, zależy od warunków w jamie ustnej, a nie od samego dyskomfortu. Jeśli ósemka jest prawidłowo ustawiona, jest w pełni wyrżnięta, ma kontakt z zębem przeciwstawnym i da się ją czyścić, często można ją zostawić. Problem zaczyna się wtedy, gdy ósemka znajduje się głęboko, w miejscu trudno dostępnym, albo gdy pacjent nie jest w stanie utrzymać higieny. W tym miejscu stawiamy pytanie „usuwać czy nie usuwać?”. Konkretne wskazania i przykłady omawiamy w dalszej części tekstu. Warto również wiedzieć, że brak bólu nie zawsze oznacza brak ryzyka dla sąsiednich zębów.
Co może dziać się bez objawów?
Ząb mądrości może pogarszać sytuację bez dolegliwości bólowych. Wszelkie zmiany najczęściej rozwijają się powoli. Ósemka bywa położona tak, że pod dziąsło łatwo wchodzi jedzenie i osad, a rozwój bakterii i stanów zapalnych zaczyna się „po cichu”. Zdarza się, że sąsiedni ząb dostaje próchnicy od strony kontaktu, choć sama ósemka jeszcze nie boli. Na zdjęciach RTG można też zobaczyć ucisk na sąsiednich zębów, utratę kości, torbiel lub niekorzystny łuk. Dlatego nawet spokojna ósemka powinna być kontrolowana. Szczególnie gdy jest trudna do doczyszczenia. Pacjent czasem zauważa jedynie lekki nacisk lub nieprzyjemny posmak.
Kiedy należy usunąć ósemki?
Kiedy mówimy, że warto usuwać ósemki, chodzi o sytuacje, w których ryzyko szkody przewyższa korzyść z pozostawienia zęba. Lekarz ocenia położenie, higienę, ułożenie w żuchwie lub w górnej kości oraz to, jak ząb mądrości wpływa na pozostałe zęby w łuku. Kluczowe są badanie, zdjęcia RTG i ocena ułożenia ósemek w kości, bo to one pokazują, czy ząb kwalifikują się do usunięcia, czy można go obserwować. Poniższe podpunkty opisują najczęstsze scenariusze, w których ósemka powinna być usunięta, oraz kiedy planuje się ekstrakcje w gabinecie. Lekarz bierze też pod uwagę wcześniejsze stany zapalne, jakość higieny i to, czy ząb da się bezpiecznie leczyć.
Zęby mądrości sprawiają ból
Gdy zęby mądrości powodują ból i pojawiają się wyraźne dolegliwości, to znak, że sytuacja wymaga reakcji. Ból pojawia się przy nagryzaniu, promieniuje w szczęce lub okolicy ucha, a czasem towarzyszy mu obrzęk albo opuchlizna dziąsła. Taki epizod może oznaczać stan zapalny tkanek wokół ósemki, problem z zębem sąsiedni albo uraz w łuku. Wtedy dentysta zwykle zaleca diagnostykę i rozważy, czy lepsze będzie leczenie, czy usunięcie zęba. Jeśli ból wraca, ekstrakcja może przerwać błędne koło zapaleń. Przy takich objawach nie warto czekać, bo ekstrakcja ósemek bywa łatwiejsza przed nasileniem zapalenia.
Zatrzymane ósemki
Zatrzymane ósemki to sytuacja, gdy ząb mądrości nie ma miejsca i pozostaje w kości lub pod dziąsło. Taka zatrzymana pozycja sprzyja temu, że ząb uciska sąsiedni ząb, a ósemki sprawiają problemy. Przykładowo, nawracające stany zapalne, trudne czyszczenie i dyskomfort. Bywa, że ósemka jest ustawiona pod kątem i z czasem uszkadza sąsiadujące zęby, prowadząc do resorpcji lub utraty kości. W tych przypadkach lekarz może zalecić usunąć ósemki, czasem jako chirurgiczne usuwanie ósemek, gdy ułożenie ósemek w kości jest niekorzystne. To częsta przyczyna wyrywania ósemek mimo braku bólu na co dzień.
Gdy nie da się ich doczyścić i pojawia się próchnica
Gdy ząb mądrości znajduje się w miejscu trudno dostępnym, łatwo o zaleganie resztek i płytki. Jeśli pacjent mimo starań nie doczyszcza okolicy zęba to staje się ona podatna na rozwój bakterii, a w końcu pojawia się próchnica. Problem dotyczy nie tylko samej ósemka, ale też sąsiednich zębów, bo ubytek lub stan zapalny przechodzi na powierzchnie styczne. Wtedy często lepiej usunąć ząb, niż leczyć nawracające zmiany. Ekstrakcja, czyli zabieg ekstrakcji zęba, bywa najbezpieczniejszym wyjściem. Takie usunięcie zęba chroni uzębienie i pozostałe zęby przed kolejnymi komplikacjami. Czasem ubytek jest schowany i wychodzi dopiero na kontroli.
Przed leczeniem aparatem ortodontycznym
Przed rozpoczęciem leczenia aparatem ortodontycznym ocenia się, czy ząb mądrości nie zaburzy planu. Nie chodzi wyłącznie o stłoczenia zębów, ale o to, czy ósemka utrudnia ustawienie zębów, utrzymanie higieny i stabilizację efektu. Aspekt ortodontyczny dotyczy też tego, czy wyrzynające zęby mądrości mają miejsce w łuku i czy nie pogarszają zgryz. Ortodonta z lekarzem oceniają, czy warto usunąć ósemki przed leczeniem, czy obserwować je dalej. Najczęściej zaleca się usunąć ósemki, aby ograniczyć ryzyka złamań żuchwy czy resorpcji i ułatwić leczenie ortodontyczne. Plan bywa indywidualny, dlatego decyzję najlepiej oprzeć na badaniu.
Profilaktyczne usunięcie zębów mądrości
Profilaktyczne usunięcie rozważa się, gdy ząb mądrości jest bezobjawowy, ale ma niekorzystne ustawienie i wysokie ryzyko kłopotów w przyszłości. To nie znaczy, że ósemki trzeba usuwać każdemu. Raczej chodzi o to, że w konkretnych warunkach wcześniejsza ekstrakcja bywa rozsądna. Stomatologiczny plan uwzględnia wiek, higienę, kontakt z zębem sąsiedni i wyniki RTG. Czasem ósemka jest zdrowa, ale i tak stanowi zagrożenie. Jeśli decyzja o usunięciu jest podjęta, ekstrakcję zębów mądrości wykonuje się w znieczuleniu, zwykle jako znieczulenie miejscowe. Po zabiegu trzeba przestrzegać zaleceń, aby proces gojenia przebiegał spokojnie i bez powikłania.
Stomatolog z Amadent pomoże z ósemkami!
Jeśli nadal zastanawiasz się, czy ósemka powinna zostać, czy lepiej ją usunąć, zapraszamy do Amadent. Na konsultacji stomatolog oceni sytuację w jamie ustnej, przeanalizuje zdjęcia RTG i spokojnie wyjaśni, jakie masz opcje oraz jak wygląda ewentualna ekstrakcja. W razie potrzeby zaplanujemy zabieg w znieczuleniu miejscowym i omówimy zalecenia po usunięciu zęba, żeby proces gojenia przebiegał bez stresu. Skontaktuj się z nami telefonicznie lub przez formularz na stronie i umów wizytę w dogodnym terminie. Pomożemy Ci podjąć najlepszą decyzję.
